ป้ายกำกับ: ผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง

Posted on by

💼 ทำไมคนหนุ่มสาวที่รอดชีวิตจากมะเร็งยังเผชิญความท้าทายในที่ทำงาน?

วิเคราะห์จากงานวิจัยใหม่ในวารสาร JAMA Network Open

🧠 บทนำ: หลังมะเร็งชีวิตไม่ได้ “กลับมาเหมือนเดิม” เสมอไป

แม้การแพทย์ยุคใหม่จะช่วยให้ผู้ป่วยมะเร็งจำนวนมาก “รอดชีวิต” ได้ยาวนานขึ้น แต่สิ่งที่คนทั่วไปอาจไม่รู้คือ “การกลับไปใช้ชีวิตการทำงานปกติ” ไม่ใช่เรื่องง่ายเสมอไป โดยเฉพาะในกลุ่มคนหนุ่มสาวอายุระหว่าง 18–39 ปี ที่อยู่ในช่วงต้นของเส้นทางอาชีพ

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร JAMA Network Open เดือนสิงหาคม ปี 2025 ได้สำรวจว่า ผู้รอดชีวิตจากมะเร็งในวัยหนุ่มสาวเผชิญความท้าทายแบบใดบ้างในโลกของการทำงาน — ทั้งในแง่ การขาดงาน (absenteeism), ประสิทธิภาพในการทำงาน (presenteeism) และ คุณภาพชีวิตโดยรวม (quality of life)

📊 ใครคือกลุ่มที่เข้าร่วมการศึกษา?

งานวิจัยนี้เก็บข้อมูลจากผู้รอดชีวิตจากมะเร็งจำนวน 198 คน ในช่วงอายุเฉลี่ย 39 ปี (โดยเฉลี่ยอายุ 31 ปีตอนเริ่มรักษา)
ผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่เป็นเพศหญิงกว่า 70% และกลุ่มมะเร็งที่พบมากที่สุดคือ มะเร็งเต้านม และ มะเร็งในระบบเลือด

นักวิจัยได้สอบถามทั้งเรื่องสถานะการทำงาน รายได้ การศึกษา สุขภาพกายใจ และความสามารถในการกลับมาทำงานในแต่ละวัน

💼 ผลลัพธ์: กลับมาทำงานได้ แต่ “ไม่เหมือนเดิม”

ผลการศึกษาเผยว่า แม้จะมีผู้รอดชีวิตกว่า 90% ที่กลับเข้าสู่การทำงานได้ แต่ราว 7% ยังคงว่างงาน ซึ่งตัวเลขนี้ไม่ต่างจากคนทั่วไปในช่วงวัยเดียวกันมากนัก

แต่สิ่งที่แตกต่างคือ “คุณภาพชีวิต” —
คนที่ยังทำงานอยู่กลับพบว่า ประสิทธิภาพในการทำงาน (presenteeism) ลดลง เช่น เหนื่อยง่าย สมาธิลดลง หรือเจ็บป่วยเรื้อรังจากผลข้างเคียงของการรักษา ขณะที่บางคนต้องขาดงานบ่อยเพื่อไปตรวจติดตามอาการ

🧩 ตัวเลขน่าสนใจจากงานวิจัย

  • ค่าเฉลี่ยขาดงาน (Absenteeism): ศูนย์วันต่อเดือน (ส่วนใหญ่ยังทำงานได้เต็มเวลา)
  • ประสิทธิภาพการทำงาน (Presenteeism): อยู่ที่ประมาณ 80% ของศักยภาพปกติ
  • รายได้ที่สูญเสียไปจากการขาดงาน: ประมาณ 1,262 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อปี
  • ผู้ที่ขาดงานบ่อยมีแนวโน้มเกิด ภาวะวิตกกังวล (Anxiety) และ ความเหนื่อยล้า (Fatigue) สูงกว่ากลุ่มอื่น

🧘‍♀️ จิตใจก็สำคัญไม่แพ้ร่างกาย

สิ่งหนึ่งที่เห็นชัดคือ ผู้ที่มีภาวะซึมเศร้าหรือวิตกกังวล มีแนวโน้มที่จะมี “ประสิทธิภาพการทำงานต่ำลง” และ “ขาดงานบ่อยขึ้น”

นักวิจัยชี้ว่า การสนับสนุนทางจิตใจหลังมะเร็งมีความสำคัญอย่างยิ่ง เช่น การให้คำปรึกษา (counseling) หรือโปรแกรมฟื้นฟูสมรรถภาพจิตใจในที่ทำงาน เพราะจะช่วยให้ผู้รอดชีวิตกลับมามีสมดุลชีวิตและการทำงานได้ดีขึ้น

🏢 บทเรียนสำหรับนายจ้างและสังคม

ผลวิจัยนี้ไม่ได้ชี้ให้เห็นเพียงตัวเลขของผู้ว่างงาน แต่ยังสะท้อนว่า “การกลับมาทำงาน” ไม่ได้หมายถึง “หายดีแล้ว”
องค์กรควรปรับแนวทางการจัดการ เช่น

  • ให้เวลาพักหรือทำงานยืดหยุ่นมากขึ้น
  • ลดความกดดันในช่วงฟื้นตัว
  • สนับสนุนด้านสุขภาพจิตในที่ทำงาน

การสร้างสภาพแวดล้อมที่เข้าใจและให้โอกาส จะช่วยให้ผู้รอดชีวิตจากมะเร็งสามารถใช้ศักยภาพได้อย่างเต็มที่และยั่งยืน

⚠️ หมายเหตุสำคัญสำหรับผู้อ่านเว็บไซต์

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อเผยแพร่ข้อมูลจากงานวิจัยทางการแพทย์ในวารสาร JAMA Network Open เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจประเด็นด้านสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้รอดชีวิตจากโรคมะเร็งในเชิงวิทยาศาสตร์ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์ส่วนบุคคล

หากผู้อ่านหรือบุคคลใกล้ชิดมีประสบการณ์เกี่ยวข้องกับโรคมะเร็ง หรือกำลังฟื้นฟูหลังการรักษา ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเนื้องอกวิทยา หรือจิตแพทย์ เพื่อรับคำแนะนำและแนวทางดูแลที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล

เนื้อหาภายในบทความนี้อ้างอิงจากแหล่งข้อมูลทางการแพทย์ที่เชื่อถือได้ เช่น

  • วารสารสมาคมแพทย์อเมริกัน (JAMA Network Open)
  • สถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐอเมริกา (National Institutes of Health: NIH)
  • องค์การอนามัยโลก (World Health Organization: WHO)

อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาทางวิทยาศาสตร์อาจมีข้อจำกัดและอาจไม่สามารถใช้แทนการตรวจวินิจฉัยของแพทย์ได้โดยตรง

💬 ข้อคิดส่งท้าย

สำหรับผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง การกลับมาทำงานอีกครั้งคือสัญลักษณ์แห่ง “ชัยชนะ” และ “ความหวัง”
แต่สิ่งที่สังคมควรช่วยกันตระหนักคือ ชัยชนะนี้จะสมบูรณ์ได้ก็ต่อเมื่อพวกเขาได้รับ โอกาส ความเข้าใจ และการสนับสนุนทั้งร่างกายและจิตใจ

📚 แหล่งอ้างอิง

  • Bhatt NS, Voutsinas J, Winters M, et al. Work Status, Absenteeism, Presenteeism, and Quality of Life in Young Adult Cancer Survivors. JAMA Network Open. 2025;8(8):e2528882. doi:10.1001/jamanetworkopen.2025.28882
  • American Medical Association (AMA) – วารสาร JAMA Network Open, สหรัฐอเมริกา
Posted on by

📰งานวิจัยชี้ ผู้รอดชีวิตจากมะเร็งมีแนวโน้มใช้ยาซึมเศร้ามากกว่าคนทั่วไป

งานวิจัยใหม่เผยว่า ผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง (cancer survivors) มีแนวโน้มที่จะใช้ ยารักษาซึมเศร้า (antidepressants) และ ยาคลายความวิตกกังวล (anxiolytics) มากกว่าประชากรทั่วไป แต่อย่างไรก็ตาม ยังพบถึงความแตกต่างทางเชื้อชาติและสภาพสังคมในการเข้าถึงยาเหล่านี้ JAMA Network

🧠 ที่มาของการศึกษา

  • งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาแบบ cross-sectional อาศัยข้อมูลจาก National Health Interview Survey (NHIS) ในสหรัฐอเมริกา ช่วงปี 2016–2018 JAMA Network
  • ผู้ตอบแบบสอบถามรวมทั้งหมด 53,117 คน โดยแบ่งเป็นผู้ที่ไม่มีประวัติมะเร็งจำนวน 48,026 คน และผู้ที่มีประวัติมะเร็ง 5,091 คน JAMA Network
  • หนึ่งในวัตถุประสงค์สำคัญคือการเปรียบเทียบอัตราการใช้ยาซึมเศร้าและยาคลายความวิตกกังวลระหว่างผู้ที่เคยป่วยมะเร็งกับคนทั่วไป และศึกษาปัจจัยทางสังคม เช่น เชื้อชาติ เพศ อายุ รายได้ ประกันสุขภาพ ฯลฯ ที่เกี่ยวข้องกับการใช้ยาในกลุ่มผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง JAMA Network

🔍 ผลลัพธ์สำคัญ

1️⃣ ผู้รอดชีวิตจากมะเร็งใช้ยาซึมเศร้าและยาคลายความวิตกกังวลมากกว่า

  • ผู้ที่มีประวัติมะเร็งมีโอกาสใช้ antidepressants มากกว่ากลุ่มที่ไม่มีมะเร็ง (อัตราส่วนปรับแล้ว aOR = 1.32; 95% CI: 1.18–1.49) JAMA Network
  • สำหรับ anxiolytics ผลการวิเคราะห์ปรับแล้วพบว่ามีโอกาสใช้งานได้สูงขึ้น (aOR = 1.38; 95% CI: 1.23–1.54) JAMA Network

2️⃣ ความแตกต่างตามเชื้อชาติ: ชาว Black ใช้ยาน้อยกว่าวงอื่น

  • ภายในกลุ่มผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง พบว่า ผู้ที่ไม่ใช่เชื้อชาติ Hispanic Black (non-Hispanic Black) มีโอกาสใช้ยาซึมเศร้า (aOR = 0.60; 95% CI: 0.39–0.91) และยาคลายความวิตกกังวล (aOR = 0.63; 95% CI: 0.42–0.94) ต่ำกว่าผู้รอดชีวิตเชื้อชาติ White JAMA Network

3️⃣ ปัจจัยสังคมอื่น ๆ ที่สัมพันธ์กับการใช้ยา

  • ผู้มีประกันสุขภาพประเภท Medicare หรือ Medicaid มีแนวโน้มใช้ยาคลายความวิตกกังวลสูงกว่าผู้ที่มีประกันแบบเอกชน JAMA Network
  • ผู้ที่ไม่แต่งงาน มีโอกาสใช้ยาได้มากกว่าผู้แต่งงาน ซึ่งอาจสื่อถึงบทบาทของ เครือข่ายสนับสนุนทางสังคม (social support) ต่อสุขภาพจิตของผู้รอดชีวิต JAMA Network+1
  • ประเภทของมะเร็งก็มีความสัมพันธ์ด้วย เช่น ผู้ที่เคยเป็นมะเร็งสมองหรือมะเร็งตับอ่อน มีโอกาสใช้ยาซึมเศร้าหรือยาคลายความวิตกกังวลมากกว่าผู้เคยเป็นมะเร็งเต้านม (อ้างอิงผลวิเคราะห์ภายในกลุ่มผู้รอดชีวิต) JAMA Network

💬 ข้อวิเคราะห์และข้อเสนอแนะ

งานวิจัยนี้ย้ำให้เห็นว่า ปัญหาด้านสุขภาพจิต เช่น ภาวะซึมเศร้าและวิตกกังวล นับเป็นเรื่องสำคัญที่ควรได้รับการดูแลในผู้ที่เคยป่วยมะเร็ง แม้ผลการรักษาเนื้องอกจะสำคัญ แต่ “คุณภาพชีวิตจิตใจ” ก็ถือเป็นองค์ประกอบไม่อาจมองข้ามได้

การที่พบความแตกต่างในการใช้ยาตามเชื้อชาติ ประกันสุขภาพ หรือสถานะสมรส แปลว่าอาจมี อุปสรรคในการเข้าถึงบริการสุขภาพจิต ของผู้รอดชีวิตจากมะเร็งบางกลุ่ม เช่น ความไม่ไว้ใจระบบสาธารณสุข ปัญหาการเข้าถึงบริการ หรืออคติต่อสุขภาพจิตในบางชุมชน

ผู้เขียนบทความแนะนำให้ระบบการดูแลผู้ป่วยมะเร็ง (oncology care) ให้ความสำคัญในการประเมินสุขภาพจิตควบคู่กับการรักษา ชี้ทางให้ผู้รอดชีวิตสามารถรับคำปรึกษา และเข้าถึงการรักษาอย่างเท่าเทียม โดยเฉพาะกลุ่มผู้ที่อาจถูกละเลยตามสถานะทางสังคม

⚠️ หมายเหตุสำคัญสำหรับผู้อ่านเว็บไซต์

ข้อมูลในบทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อ ให้ความรู้ทั่วไปด้านสุขภาพจิตและวิทยาศาสตร์การแพทย์ เท่านั้น มิได้นำมาแทนคำปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญทางสุขภาพจิตใด ๆ ผู้ที่มีอาการทางจิตใจ เช่น ซึมเศร้า วิตกกังวล หรือเคยป่วยมะเร็ง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนนำข้อมูลไปใช้ ผลลัพธ์ของแต่ละบุคคลอาจแตกต่างกันตามปัจจัยสุขภาพ ภูมิหลัง และการดูแลเฉพาะราย

📚 แหล่งอ้างอิง

Miro-Rivera D, Norris RA, Osazuwa-Peters OL, Hurst JH, Barnes JM, Osazuwa-Peters N. Differential Use of Depression and Anxiety Medications in Adults With a History of Cancer. JAMA Network Open. Published Online: August 19, 2025. doi:10.1001/jamanetworkopen.2025.27585 JAMA Network
แหล่งที่มา: JAMA Network Open

Posted on by

🫁ผลวิจัยชี้ ผู้รอดชีวิตจากมะเร็งอาจได้ประโยชน์จากการคัดกรองมะเร็งปอดมากขึ้น

เผยแพร่ออนไลน์: 30 กันยายน 2568 (September 30, 2025) • JAMA Network Open JAMA Network

งานวิจัยจากสหรัฐฯ เปรียบเทียบการตรวจคัดกรองมะเร็งปอดแบบเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ขนาดรังสีน้อย (Low-Dose CT; LDCT) ระหว่าง “ผู้ที่เคยเป็นมะเร็งมาก่อน” กับ “คนที่ไม่เคยเป็นมะเร็ง” พบว่า อัตราการพบมะเร็งปอดภายใน 1 ปี สูงกว่าเล็กน้อยในกลุ่มผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง แม้ อัตราผลตรวจเป็นบวก ของภาพสแกนจะใกล้เคียงกัน ข้อมูลชี้ว่าการคัดกรองอาจช่วยเจอ “มะเร็งปอดชนิดใหม่” ตั้งแต่เนิ่น ๆ ในกลุ่มนี้ได้ และควรมีการศึกษาในกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่ขึ้นต่อไป. JAMA Network

🧪 งานวิจัยทำอย่างไร

  • การศึกษาเชิงกลุ่ม (cohort study) ใช้ข้อมูลจาก North Carolina Lung Screening Registry (NCLSR) ปี 2015–2019 เชื่อมกับ ทะเบียนมะเร็งของมลรัฐนอร์ทแคโรไลนา (2000–2020)
  • รวมผู้เข้าร่วม 7,295 คน อายุเฉลี่ย 64.7 ปี แบ่งเป็น ผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง 814 คน และ ผู้ที่ไม่เคยเป็นมะเร็ง 6,481 คน
  • ประเมินผลหลักคือ การวินิจฉัยมะเร็งปอดภายใน 1 ปี หลังตรวจคัดกรองครั้งแรก พร้อมวิเคราะห์การตีความผล LDCT และอัตราตายจากทุกสาเหตุ (all-cause mortality) โดยใช้สถิติถดถอยโลจิสติกส์
    รายละเอียดวิธีวิจัยและแหล่งข้อมูลตามต้นฉบับ. JAMA Network

📊 ใครคือผู้เข้าร่วม และแตกต่างกันอย่างไร

  • กลุ่มผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง มีอายุมากกว่า และ โรคร่วมมากกว่า (ทางเดินหายใจและหัวใจ-หลอดเลือด)
  • อดีตผู้สูบบุหรี่ พบมากกว่าในกลุ่มผู้รอดชีวิตเมื่อเทียบกับผู้ที่ยังสูบอยู่
  • สัดส่วนผู้เข้าร่วมเชื้อสาย Black สูงกว่าเล็กน้อยในกลุ่มผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง
    ทั้งหมดนี้ยืนยันด้วยสถิติแตกต่างมีนัยสำคัญหลายตัวแปร. JAMA Network

🔍 ผลลัพธ์หลักที่ต้องรู้

  • อัตราพบมะเร็งปอดภายใน 1 ปี (ตรวจพบ/1,000 คน แบบปรับแล้ว):
    • ผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง 26.0 ต่อ 1,000 (ช่วงเชื่อมั่น 95%: 17.0–38.2)
    • ไม่เคยเป็นมะเร็ง 17.0 ต่อ 1,000 (95%CI: 14.1–20.6)
    • ค่า P = 0.07 (แนวโน้มสูงกว่า แต่ยังไม่ถึงเกณฑ์นัยสำคัญทางสถิติทั่วไป)
  • การตายจากทุกสาเหตุภายใน 1 ปี (ปรับแล้ว): 19.4 ต่อ 1,000 vs 17.1 ต่อ 1,000 (P = 0.62) — ไม่ต่างกันชัดเจน
  • ผล LDCT เป็นบวก (Lung-RADS 3–4X): ใกล้เคียงกัน (15.8% vs 17.0%)
    ตัวเลขทั้งหมดอ้างอิงตารางผลลัพธ์ในบทความ. JAMA Network

🧭 ทำไมข้อมูลนี้สำคัญ

ผลชี้ว่า การคัดกรองมะเร็งปอดด้วย LDCT อาจมีบทบาทพิเศษ ในผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง ซึ่งเป็นกลุ่มเสี่ยงต่อ “มะเร็งปอดชนิดใหม่ (second primary)” แม้ผลภาพสแกนเป็นบวกจะพอ ๆ กัน แต่ อัตราพบมะเร็งจริง สูงกว่าเล็กน้อยในกลุ่มผู้รอดชีวิต สะท้อน “ความคุ้มค่าเชิงคลินิก” ที่ควรศึกษาเพิ่มเติมเพื่อตัดสินใจนโยบายคัดกรองที่เหมาะสม. JAMA Network

⚠️ ข้อจำกัดที่ควรรู้ก่อนตีความ

  • เป็นข้อมูลจาก รัฐเดียว (North Carolina) อาจไม่สะท้อนทั้งประเทศ
  • ระยะติดตามผลหลัก 1 ปี อาจสั้นสำหรับผลลัพธ์ระยะยาว
  • ความต่างบางค่าอยู่ในระดับ “แนวโน้ม” (P ใกล้ขอบ) ต้องการ กลุ่มตัวอย่างใหญ่ขึ้น เพื่อยืนยัน
    ข้อจำกัดเหล่านี้ระบุไว้ในส่วนอภิปรายของงานวิจัย. JAMA Network

➡️ แล้วควรเดินหน้าต่ออย่างไร

  • สถานพยาบาลที่ดูแลผู้รอดชีวิตจากมะเร็งอาจ พิจารณาความเสี่ยงรายบุคคล (อายุ โรคร่วม ประวัติการสูบ) เมื่อตัดสินใจคัดกรอง
  • ผู้กำหนดนโยบายควรสนับสนุน การศึกษาแบบหลายศูนย์/หลายรัฐ และติดตามผลยาวขึ้น เพื่อวัดผลด้านการรอดชีวิตและต้นทุน-ประสิทธิผล
  • ผู้ป่วยและครอบครัวควร ปรึกษาแพทย์ประจำ เรื่องเกณฑ์คัดกรองมะเร็งปอดที่เหมาะกับตน (เช่น แนวทาง USPSTF/NCCN) โดยพิจารณาความเสี่ยงและประโยชน์รายคนควบคู่กัน. JAMA Network

📝 หมายเหตุสำคัญสำหรับผู้อ่านเว็บไซต์

ข้อมูลและเนื้อหาที่เผยแพร่ในบทความนี้อ้างอิงจากงานวิจัยทางการแพทย์ที่ตีพิมพ์ใน JAMA Network Open โดยมีจุดประสงค์เพื่อ เผยแพร่ความรู้และให้ข้อมูลเชิงวิชาการแก่สาธารณชน ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ส่วนบุคคล

หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีข้อสงสัยเกี่ยวกับภาวะสุขภาพของตนเอง หรือกำลังพิจารณาการตรวจคัดกรองโรค ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพ เพื่อขอคำแนะนำที่เหมาะสมกับสภาพร่างกายและความเสี่ยงของแต่ละบุคคล

เว็บไซต์นี้ ไม่สามารถรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ทางสุขภาพที่อาจเกิดขึ้น จากการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ได้รับคำปรึกษาจากบุคลากรทางการแพทย์

📚 แหล่งอ้างอิง/ที่มา

  1. Rivera MP, Benefield T, Durham DD, et al. Lung Cancer Screening in Cancer Survivors vs Those Without a History of Cancer. JAMA Network Open. ตีพิมพ์ออนไลน์ 30 กันยายน 2568; 8(9):e2535000. doi:10.1001/jamanetworkopen.2025.35000. เข้าถึงได้ทาง JAMA Network Open: JAMA Network
Posted on by

ผลวิจัยชี้ เด็กที่รอดชีวิตจากโรคมะเร็ง เสี่ยงภาวะกระดูกพรุนตอนโต แม้ผ่านมานานนับสิบปี แนะเฝ้าระวังตั้งแต่วัยรุ่น

(ภาพประกอบ)

ผลวิจัยล่าสุดที่ตีพิมพ์ในวารสาร JAMA Network Open เมื่อเดือนมกราคม 2025 เผยให้เห็นว่า ผู้รอดชีวิตจากโรคมะเร็งในวัยเด็กมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดภาวะกระดูกบาง (osteopenia) และกระดูกพรุน (osteoporosis) เมื่อเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ โดยเฉพาะผู้ที่ได้รับการรักษาด้วยรังสีบริเวณสมองหรืออัณฑะ รวมถึงผู้ที่มีภาวะฮอร์โมนผิดปกติ ซึ่งเป็นผลข้างเคียงระยะยาวจากการรักษาโรคมะเร็งในวัยเด็ก

การศึกษาวิจัยนี้ใช้ข้อมูลจากโครงการ St. Jude Lifetime Cohort Study (SJLIFE) ซึ่งติดตามผู้รอดชีวิตจากโรคมะเร็งในวัยเด็กจำนวนกว่า 3,500 คน โดยวัดค่าความหนาแน่นของมวลกระดูก (bone mineral density: BMD) ด้วยเครื่อง Dual-Energy X-ray Absorptiometry (DEXA scan) และวิเคราะห์ข้อมูลด้านสุขภาพอื่น ๆ เช่น ระดับฮอร์โมน พฤติกรรมการใช้ชีวิต และคุณภาพชีวิตในระยะยาว

ผู้รอดชีวิตจากมะเร็งวัยเด็ก เสี่ยงกระดูกบางมากกว่าประชากรทั่วไป

จากผลการวิจัยพบว่า

  • ประมาณ 23.7% ของผู้เข้าร่วมมีภาวะกระดูกบาง (osteopenia)
  • 5.9% มีภาวะกระดูกพรุน (osteoporosis)
  • กลุ่มผู้ชายมีความเสี่ยงสูงกว่าผู้หญิงถึงสองเท่า
  • ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นตามอายุ โดยเฉพาะในผู้ที่อายุมากกว่า 30 ปีขึ้นไป

นอกจากนี้ยังพบว่า ผู้ที่มีภาวะกระดูกบางหรือพรุนในระดับรุนแรงมักมีคุณภาพชีวิตต่ำลงในหลายมิติ เช่น

  • มีอาการซึมเศร้าและวิตกกังวลมากกว่า
  • มีข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหวและกิจวัตรประจำวัน
  • มีโอกาสว่างงานหรือทำงานได้น้อยลง

ปัจจัยเสี่ยงสำคัญ: รังสีรักษา พฤติกรรมชีวิต และฮอร์โมน

ทีมวิจัยชี้ให้เห็นว่า ปัจจัยเสี่ยงที่มีนัยสำคัญต่อภาวะกระดูกบางในกลุ่มผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง ได้แก่

  1. การได้รับรังสีรักษาบริเวณศีรษะหรือกะโหลก (cranial radiation therapy) ซึ่งอาจส่งผลต่อการทำงานของต่อมใต้สมอง ทำให้ระดับฮอร์โมนการเจริญเติบโต (growth hormone) ลดลง
  2. การได้รับรังสีที่อัณฑะหรืออุ้งเชิงกราน ซึ่งอาจทำให้เกิดภาวะฮอร์โมนเพศต่ำ (hypogonadism)
  3. พฤติกรรมสุขภาพที่ไม่เหมาะสม เช่น สูบบุหรี่ ไม่ออกกำลังกาย และรับแคลเซียมหรือวิตามินดีไม่เพียงพอ
  4. น้ำหนักตัวน้อยเกินไป และ ภาวะทุพโภชนาการ ซึ่งพบได้บ่อยในช่วงหรือหลังการรักษามะเร็ง

นักวิจัยเน้นย้ำว่าภาวะเหล่านี้ล้วนสามารถป้องกันและรักษาได้ หากมีการติดตามและวางแผนสุขภาพอย่างเหมาะสมในระยะยาว

ข้อเสนอเชิงนโยบาย: ควรมีแนวทางตรวจวัดความหนาแน่นกระดูก ในผู้รอดชีวิตจากมะเร็ง

แม้จะยังไม่มีแนวทางปฏิบัติอย่างเป็นทางการในการตรวจคัดกรองกระดูกบางในผู้รอดชีวิตจากโรคมะเร็งในวัยเด็ก แต่ผลการศึกษานี้เสนอว่า

  • ควรเริ่มตรวจวัด BMD ตั้งแต่อายุ 18–25 ปี
  • ผู้ที่ได้รับรังสีรักษาบริเวณสมองหรืออัณฑะ ควรได้รับการตรวจ BMD เป็นระยะ
  • ควรมีการประเมินระดับฮอร์โมนเป็นประจำ โดยเฉพาะฮอร์โมนเพศและฮอร์โมนการเจริญเติบโต
  • ส่งเสริมให้ผู้ป่วยออกกำลังกายอย่างเหมาะสม กินอาหารที่มีแคลเซียมและวิตามินดี และหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่

นอกจากนี้ ผู้เขียนงานวิจัยยังเรียกร้องให้หน่วยงานสาธารณสุขและโรงพยาบาลที่ดูแลผู้ป่วยมะเร็งในวัยเด็ก จัดตั้ง “คลินิกติดตามระยะยาว” (long-term survivorship clinics) ที่ให้บริการตรวจสุขภาพกระดูกและระบบต่อมไร้ท่อต่อเนื่องหลังจบการรักษา

สรุปสำหรับประชาชนทั่วไป

ผู้ที่เคยป่วยเป็นมะเร็งในวัยเด็ก แม้จะรักษาหายขาดแล้ว แต่ยังมีความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพระยะยาว โดยเฉพาะภาวะกระดูกบางและกระดูกพรุน ซึ่งอาจทำให้คุณภาพชีวิตลดลงเมื่อโตขึ้น ดังนั้น ควรตรวจเช็คสุขภาพกระดูกเป็นระยะ และดูแลพฤติกรรมชีวิตให้เหมาะสม เช่น ออกกำลังกาย เลิกบุหรี่ และปรึกษาแพทย์เรื่องฮอร์โมนหากสงสัยผิดปกติ.

แหล่งอ้างอิง :

St. Jude Lifetime Cohort Study. “Attributable Risk and Consequences of Bone Mineral Density Deficits in Childhood Cancer Survivors.” JAMA Network Open, 10 ม.ค. 2025. doi:10.1001/jamanetworkopen.2024.54069