(ภาพประกอบ-สร้างจาก AI)
วันที่ 30 มิถุนายน 2025 — นายราฟาเอล กรอสซี (Rafael Grossi) ผู้อำนวยการใหญ่ของสำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (International Atomic Energy Agency หรือ IAEA) ได้ออกมาเตือนเมื่อเร็ว ๆ นี้ว่า อิหร่านอาจเริ่มเสริมสมรรถนะยูเรเนียมในระดับสูงอีกครั้งภายในไม่กี่เดือนข้างหน้า ซึ่งถือเป็นความเคลื่อนไหวที่อาจเพิ่มความตึงเครียดในตะวันออกกลางและกระตุ้นความวิตกกังวลของนานาชาติ
“เราต้องจับตามองสถานการณ์อย่างใกล้ชิด เพราะมีความเป็นไปได้ว่าอิหร่านจะกลับมาผลิตยูเรเนียมเสริมสมรรถนะระดับใกล้เคียงระดับอาวุธภายในเวลาอันใกล้”
— ราฟาเอล กรอสซี, ผู้อำนวยการใหญ่ IAEA
ยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูง: ประเด็นที่โลกกังวล
ยูเรเนียมที่เสริมสมรรถนะถึง 60% ถือว่าอยู่ในระดับ “ใกล้อาวุธ” (weapons-grade) แม้จะยังไม่ถึง 90% ซึ่งเป็นระดับที่ใช้สำหรับการผลิตอาวุธนิวเคลียร์โดยตรง แต่การผลิตยูเรเนียมที่มีความเข้มข้นระดับสูงนั้นเป็นสัญญาณเตือนถึงศักยภาพในการพัฒนาอาวุธในเวลาอันสั้น หากมีการตัดสินใจทางการเมือง
IAEA ระบุว่าอิหร่านมีวัสดุยูเรเนียมเสริมสมรรถนะที่สามารถนำไปผลิตหัวรบนิวเคลียร์ได้ภายในไม่กี่สัปดาห์หากมีความพยายามจริงจัง ซึ่งเป็นสิ่งที่นานาชาติกังวล เนื่องจากอิหร่านยังคงปฏิเสธไม่ให้เข้าตรวจสอบบางสถานที่สำคัญ และมีแนวโน้มเพิ่มการใช้งานเครื่องปั่นแยกไอโซโทป (centrifuge) รุ่นใหม่ที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น
ความสัมพันธ์กับข้อตกลงนิวเคลียร์ JCPOA
ความเคลื่อนไหวล่าสุดนี้มีขึ้นหลังจากการเจรจาฟื้นฟูข้อตกลงนิวเคลียร์ปี 2015 (Joint Comprehensive Plan of Action: JCPOA) ระหว่างอิหร่านและชาติมหาอำนาจหยุดชะงักเป็นเวลาหลายเดือน ข้อตกลงดังกล่าวเคยจำกัดระดับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของอิหร่านไว้ที่ 3.67% และจำกัดจำนวนเครื่องปั่นแยกไอโซโทป แต่หลังจากสหรัฐอเมริกาถอนตัวออกจากข้อตกลงในปี 2018 ภายใต้รัฐบาลของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ อิหร่านก็เริ่มละเมิดเงื่อนไขหลายประการอย่างต่อเนื่อง
สถานการณ์ทางการทูตและความกังวลของนานาชาติ
สหรัฐอเมริกา อิสราเอล และประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปได้แสดงความกังวลเกี่ยวกับความโปร่งใสของโครงการนิวเคลียร์อิหร่าน โดยเฉพาะเมื่ออิหร่านจำกัดการเข้าถึงของเจ้าหน้าที่ IAEA ในการตรวจสอบสถานที่ต้องสงสัยหลายแห่ง
“หากอิหร่านเดินหน้าผลิตยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงโดยไม่มีข้อตกลงระหว่างประเทศใด ๆ มาควบคุม นั่นจะถือเป็นภัยคุกคามต่อเสถียรภาพของภูมิภาค”
— โฆษกกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกา
อิหร่านชี้แจง: เป็นสิทธิอธิปไตยและเพื่อสันติเท่านั้น
ทางการอิหร่านระบุว่า โครงการนิวเคลียร์ของตนมีเป้าหมายเพื่อการพัฒนาเทคโนโลยีทางพลังงานและการแพทย์เท่านั้น และย้ำว่ายังไม่ได้ตัดสินใจเดินหน้าโครงการอาวุธนิวเคลียร์
นายโมฮัมหมัด เอสลามี (Mohammad Eslami) หัวหน้าองค์การพลังงานปรมาณูของอิหร่านกล่าวว่า
“อิหร่านยังคงร่วมมือกับ IAEA และพร้อมให้ข้อมูลที่จำเป็น แต่ขอยืนยันว่าโครงการของเราไม่เกี่ยวข้องกับการผลิตอาวุธ”
บทสรุปและแนวโน้มในอนาคต
คำเตือนจากหัวหน้า IAEA ครั้งนี้เป็นสัญญาณชัดเจนว่าสถานการณ์ในอิหร่านอาจเข้าสู่ช่วงเวลาเสี่ยงอีกครั้ง หากไม่มีการฟื้นฟูข้อตกลง JCPOA หรือแนวทางทางการทูตที่มีประสิทธิภาพ ความเป็นไปได้ที่อิหร่านจะสามารถผลิตอาวุธนิวเคลียร์ได้จริงจะกลายเป็นภัยคุกคามต่อสันติภาพในภูมิภาคและทั่วโลก
แหล่งอ้างอิง:
- International Atomic Energy Agency (IAEA): https://www.iaea.org
- US Department of State: https://www.state.gov
- United Nations News: https://news.un.org/en/story/2025/06/1156541
- Reuters: “IAEA Chief Warns Iran Could Resume High-Level Uranium Enrichment,” June 2025